จิรยุทธชัย ไตรแสงเสถียรStrategic Finance for Property Development

Fractional CFO คืออะไร: ใช้เมื่อไรและไม่ควรใช้เมื่อไร

คำอธิบายแบบเป็นกลางเรื่องบทบาท ความเหมาะสม ข้อจำกัด และเรื่องที่ต้องตกลงก่อนเริ่มงาน

สรุปสั้น

  • Fractional CFO คือผู้บริหารการเงินที่ทำงานให้บริษัทเป็นบางส่วนของเวลา ไม่ใช่คำเรียกนักบัญชีภายนอก
  • เหมาะเมื่อบริษัทต้องการการตัดสินใจระดับ CFO แต่ยังไม่มีงานเต็มเวลา โดยต้องมีทีมบัญชีรองรับ
  • ข้อตกลงต้องระบุขอบเขต อำนาจ ความรับผิด และความขัดกันทางผลประโยชน์ให้ชัด

บริษัทกำลังโต ธนาคารเริ่มขอ Forecast ผู้ถือหุ้นถามเรื่องโครงสร้างทุน ส่วนทีมบัญชีปิดงบได้ดี แต่ไม่ได้ถูกจ้างมาตอบคำถามเหล่านี้ เจ้าของจึงลังเลว่าจะจ้าง CFO เต็มเวลาดีหรือไม่ ทั้งที่งานระดับนี้อาจยังไม่พอให้คนคนหนึ่งทำทั้งสัปดาห์

คล้ายการมีแพทย์ผู้เชี่ยวชาญที่นัดพบเป็นระยะ ไม่ต้องอยู่ประจำบ้าน แต่ต้องรู้ประวัติคนไข้จริงและมีคนดูแลรายวันอยู่แล้ว ถ้าไม่มีคนรายวัน แพทย์ผู้เชี่ยวชาญก็ช่วยได้จำกัด หน้านี้อธิบายในเชิงกลาง โดยผู้เขียนทำงานในสาขานี้ ผู้อ่านควรเทียบกับความเห็นอื่นและเงื่อนไขของกิจการตนเอง

Fractional CFO ต่างจากบทบาทอื่นอย่างไร

บทบาททำอะไรไม่ได้ทำอะไร
สำนักงานบัญชีบันทึกบัญชี ปิดงบ ยื่นภาษีโดยทั่วไปไม่นำการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์
ผู้สอบบัญชีแสดงความเห็นต่องบการเงินอย่างเป็นอิสระไม่ทำหน้าที่บริหารแทนกิจการ
ที่ปรึกษาโครงการส่งมอบงานเฉพาะเรื่องแล้วจบไม่รับผิดชอบรอบการบริหารต่อเนื่อง
Fractional CFOนำ CFO Function ต่อเนื่องตามเวลาที่ตกลงไม่ได้อยู่ทุกวัน และไม่แทน Controller
CFO เต็มเวลาอยู่กับองค์กรและรับผิดชอบเต็มตัวค่าใช้จ่ายคงที่สูงกว่า อาจว่างงานเมื่อยังไม่พอเต็มเวลา

เหมาะและไม่เหมาะเมื่อไร

เหมาะ

  • กำลังเตรียมระดมทุน คุยธนาคาร หรือจัดโครงสร้างกลุ่ม
  • ทีมบัญชีทำงานพื้นฐานได้แล้ว
  • ต้องการระบบรายงานและ Forecast
  • อยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่าน และยังตัดสินใจเรื่องตำแหน่งถาวรไม่ได้

ไม่เหมาะ

  • บัญชียังไม่ปิดหรือเอกสารไม่ครบ ควรแก้ที่พื้นฐานก่อน
  • งานการเงินต้องตัดสินใจรายวันตลอด
  • เจ้าของไม่ยอมเปิดข้อมูล
  • ต้องการคนมาลงนามรับรองโดยไม่ได้ร่วมบริหาร

ตัวอย่าง: คิดจากปริมาณงาน

ตัวอย่างสมมติ ประเมินชั่วโมงงานที่ต้องการทักษะระดับ CFO ต่อเดือน

งานชั่วโมง/เดือน
ทบทวนงบและรายงานผู้บริหาร16
Cash Forecast และการตัดสินใจเรื่องเงิน12
งานธนาคารและ Covenant10
โครงการลงทุนและ Scenario8
ประชุมกรรมการและผู้ถือหุ้น6
รวม52

52 ชั่วโมงเท่ากับประมาณ 6.5 วันทำงานต่อเดือน (วันละ 8 ชั่วโมง) ลักษณะนี้อาจไม่พอให้ตำแหน่งเต็มเวลา แต่ถ้ามีงานเพิ่มต่อเนื่องจนใกล้เต็มสัปดาห์ หรือมีการตัดสินใจเร่งด่วนบ่อย บริษัทควรพิจารณาจ้างเต็มเวลา ทั้งนี้เกณฑ์เปลี่ยนตามความซับซ้อนและช่วงของธุรกิจ

สิ่งที่ต้องตกลงก่อนเริ่ม

หัวข้อต้องชัดว่า
ขอบเขตงานใดรวมและไม่รวม รวมทั้งผลส่งมอบรายเดือน
อำนาจเสนอแนะหรือสั่งการทีมได้ ลงนามและอนุมัติได้หรือไม่
ข้อมูลการเข้าถึงระบบ การรักษาความลับ และการคืนข้อมูลเมื่อจบงาน
ความขัดแย้งลูกค้าอื่นในธุรกิจคู่แข่ง หรือการรับค่าตอบแทนจากบุคคลที่สาม
ความรับผิดฐานะกรรมการหรือผู้มีอำนาจ ประกันภัย และข้อจำกัดความรับผิด
รูปแบบสัญญาเป็นจ้างทำของหรือจ้างแรงงาน ตรวจกฎหมายและภาษี

ถ้าผู้ทำหน้าที่ได้รับแต่งตั้งเป็นกรรมการหรือมีอำนาจลงนาม จะมีความรับผิดตามกฎหมายเพิ่มเติม ต้องตัดสินใจอย่างรอบคอบ และให้ทนายความตรวจก่อน

การทำงานจริงควรมีจังหวะอย่างไร

เมื่อทำงานเพียงบางส่วนของเวลา จังหวะการทำงานต้องถูกออกแบบ มิฉะนั้นผู้ทำหน้าที่จะถูกดึงไปแก้เรื่องเฉพาะหน้าจนงานเชิงระบบไม่เกิด รูปแบบที่ใช้ได้คือมีการประชุมรายสัปดาห์สั้น ๆ กับเจ้าของและ Controller มีรอบทบทวนงบรายเดือน และมีวาระรายไตรมาสเรื่องกลยุทธ์ เงินทุน และความเสี่ยง พร้อมกติกาว่าเรื่องด่วนแบบไหนติดต่อได้นอกรอบ

ช่วงแรกควรใช้เวลาทำความเข้าใจตัวเลขก่อนเสนอการเปลี่ยนแปลง เช่น อ่านงบย้อนหลัง สัญญาเงินกู้ สถานะภาษี โครงสร้างบริษัท และรายงานที่ใช้จริง จากนั้นทำรายการปัญหาพร้อมลำดับความสำคัญ ผู้ว่าจ้างควรรู้ว่าสิ่งที่จะเห็นในช่วงแรกคือความชัดเจนของปัญหา ไม่ใช่ผลลัพธ์ทางการเงินทันที และการประเมินควรดูจากผลส่งมอบที่ตกลงไว้

ข้อจำกัดของรูปแบบนี้มีอยู่จริง ผู้ทำหน้าที่อาจไม่อยู่ในบริษัทตอนเกิดปัญหา อาจมีลูกค้าหลายราย และมีความรู้ในบริษัทติดตัวไปเมื่อจบงาน จึงควรให้บริษัทเป็นเจ้าของไฟล์ Model คู่มือ และรายงานทั้งหมด พร้อมวางแผนส่งต่อให้ทีมภายในหรือ CFO เต็มเวลา ถ้างานต้องเดินหน้าไม่ว่าใครจะอยู่หรือไม่ ระบบต้องอยู่กับบริษัท ไม่ใช่อยู่กับที่ปรึกษา

สิ่งที่ควรทำต่อ

  • ประเมินงานระดับ CFO จากปฏิทินจริง 3 เดือน
  • ตรวจว่าการปิดบัญชีและเอกสารพื้นฐานพร้อมหรือไม่
  • เขียนผลลัพธ์ 3-5 ข้อที่ต้องการภายใน 6 เดือน
  • ขอดูตัวอย่างผลงานที่ไม่เปิดเผยข้อมูลลูกค้า และโทรสอบถามผู้อ้างอิง
  • กำหนดขอบเขต อำนาจ และการจบงาน
  • ทบทวนทุก 6-12 เดือนว่ารูปแบบนี้ยังเหมาะสมหรือไม่