สรุปสั้น
- Fractional CFO คือผู้บริหารการเงินที่ทำงานให้บริษัทเป็นบางส่วนของเวลา ไม่ใช่คำเรียกนักบัญชีภายนอก
- เหมาะเมื่อบริษัทต้องการการตัดสินใจระดับ CFO แต่ยังไม่มีงานเต็มเวลา โดยต้องมีทีมบัญชีรองรับ
- ข้อตกลงต้องระบุขอบเขต อำนาจ ความรับผิด และความขัดกันทางผลประโยชน์ให้ชัด
บริษัทกำลังโต ธนาคารเริ่มขอ Forecast ผู้ถือหุ้นถามเรื่องโครงสร้างทุน ส่วนทีมบัญชีปิดงบได้ดี แต่ไม่ได้ถูกจ้างมาตอบคำถามเหล่านี้ เจ้าของจึงลังเลว่าจะจ้าง CFO เต็มเวลาดีหรือไม่ ทั้งที่งานระดับนี้อาจยังไม่พอให้คนคนหนึ่งทำทั้งสัปดาห์
คล้ายการมีแพทย์ผู้เชี่ยวชาญที่นัดพบเป็นระยะ ไม่ต้องอยู่ประจำบ้าน แต่ต้องรู้ประวัติคนไข้จริงและมีคนดูแลรายวันอยู่แล้ว ถ้าไม่มีคนรายวัน แพทย์ผู้เชี่ยวชาญก็ช่วยได้จำกัด หน้านี้อธิบายในเชิงกลาง โดยผู้เขียนทำงานในสาขานี้ ผู้อ่านควรเทียบกับความเห็นอื่นและเงื่อนไขของกิจการตนเอง
Fractional CFO ต่างจากบทบาทอื่นอย่างไร
| บทบาท | ทำอะไร | ไม่ได้ทำอะไร |
|---|---|---|
| สำนักงานบัญชี | บันทึกบัญชี ปิดงบ ยื่นภาษี | โดยทั่วไปไม่นำการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ |
| ผู้สอบบัญชี | แสดงความเห็นต่องบการเงินอย่างเป็นอิสระ | ไม่ทำหน้าที่บริหารแทนกิจการ |
| ที่ปรึกษาโครงการ | ส่งมอบงานเฉพาะเรื่องแล้วจบ | ไม่รับผิดชอบรอบการบริหารต่อเนื่อง |
| Fractional CFO | นำ CFO Function ต่อเนื่องตามเวลาที่ตกลง | ไม่ได้อยู่ทุกวัน และไม่แทน Controller |
| CFO เต็มเวลา | อยู่กับองค์กรและรับผิดชอบเต็มตัว | ค่าใช้จ่ายคงที่สูงกว่า อาจว่างงานเมื่อยังไม่พอเต็มเวลา |
เหมาะและไม่เหมาะเมื่อไร
เหมาะ
- กำลังเตรียมระดมทุน คุยธนาคาร หรือจัดโครงสร้างกลุ่ม
- ทีมบัญชีทำงานพื้นฐานได้แล้ว
- ต้องการระบบรายงานและ Forecast
- อยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่าน และยังตัดสินใจเรื่องตำแหน่งถาวรไม่ได้
ไม่เหมาะ
- บัญชียังไม่ปิดหรือเอกสารไม่ครบ ควรแก้ที่พื้นฐานก่อน
- งานการเงินต้องตัดสินใจรายวันตลอด
- เจ้าของไม่ยอมเปิดข้อมูล
- ต้องการคนมาลงนามรับรองโดยไม่ได้ร่วมบริหาร
ตัวอย่าง: คิดจากปริมาณงาน
ตัวอย่างสมมติ ประเมินชั่วโมงงานที่ต้องการทักษะระดับ CFO ต่อเดือน
| งาน | ชั่วโมง/เดือน |
|---|---|
| ทบทวนงบและรายงานผู้บริหาร | 16 |
| Cash Forecast และการตัดสินใจเรื่องเงิน | 12 |
| งานธนาคารและ Covenant | 10 |
| โครงการลงทุนและ Scenario | 8 |
| ประชุมกรรมการและผู้ถือหุ้น | 6 |
| รวม | 52 |
52 ชั่วโมงเท่ากับประมาณ 6.5 วันทำงานต่อเดือน (วันละ 8 ชั่วโมง) ลักษณะนี้อาจไม่พอให้ตำแหน่งเต็มเวลา แต่ถ้ามีงานเพิ่มต่อเนื่องจนใกล้เต็มสัปดาห์ หรือมีการตัดสินใจเร่งด่วนบ่อย บริษัทควรพิจารณาจ้างเต็มเวลา ทั้งนี้เกณฑ์เปลี่ยนตามความซับซ้อนและช่วงของธุรกิจ
สิ่งที่ต้องตกลงก่อนเริ่ม
| หัวข้อ | ต้องชัดว่า |
|---|---|
| ขอบเขต | งานใดรวมและไม่รวม รวมทั้งผลส่งมอบรายเดือน |
| อำนาจ | เสนอแนะหรือสั่งการทีมได้ ลงนามและอนุมัติได้หรือไม่ |
| ข้อมูล | การเข้าถึงระบบ การรักษาความลับ และการคืนข้อมูลเมื่อจบงาน |
| ความขัดแย้ง | ลูกค้าอื่นในธุรกิจคู่แข่ง หรือการรับค่าตอบแทนจากบุคคลที่สาม |
| ความรับผิด | ฐานะกรรมการหรือผู้มีอำนาจ ประกันภัย และข้อจำกัดความรับผิด |
| รูปแบบสัญญา | เป็นจ้างทำของหรือจ้างแรงงาน ตรวจกฎหมายและภาษี |
ถ้าผู้ทำหน้าที่ได้รับแต่งตั้งเป็นกรรมการหรือมีอำนาจลงนาม จะมีความรับผิดตามกฎหมายเพิ่มเติม ต้องตัดสินใจอย่างรอบคอบ และให้ทนายความตรวจก่อน
การทำงานจริงควรมีจังหวะอย่างไร
เมื่อทำงานเพียงบางส่วนของเวลา จังหวะการทำงานต้องถูกออกแบบ มิฉะนั้นผู้ทำหน้าที่จะถูกดึงไปแก้เรื่องเฉพาะหน้าจนงานเชิงระบบไม่เกิด รูปแบบที่ใช้ได้คือมีการประชุมรายสัปดาห์สั้น ๆ กับเจ้าของและ Controller มีรอบทบทวนงบรายเดือน และมีวาระรายไตรมาสเรื่องกลยุทธ์ เงินทุน และความเสี่ยง พร้อมกติกาว่าเรื่องด่วนแบบไหนติดต่อได้นอกรอบ
ช่วงแรกควรใช้เวลาทำความเข้าใจตัวเลขก่อนเสนอการเปลี่ยนแปลง เช่น อ่านงบย้อนหลัง สัญญาเงินกู้ สถานะภาษี โครงสร้างบริษัท และรายงานที่ใช้จริง จากนั้นทำรายการปัญหาพร้อมลำดับความสำคัญ ผู้ว่าจ้างควรรู้ว่าสิ่งที่จะเห็นในช่วงแรกคือความชัดเจนของปัญหา ไม่ใช่ผลลัพธ์ทางการเงินทันที และการประเมินควรดูจากผลส่งมอบที่ตกลงไว้
ข้อจำกัดของรูปแบบนี้มีอยู่จริง ผู้ทำหน้าที่อาจไม่อยู่ในบริษัทตอนเกิดปัญหา อาจมีลูกค้าหลายราย และมีความรู้ในบริษัทติดตัวไปเมื่อจบงาน จึงควรให้บริษัทเป็นเจ้าของไฟล์ Model คู่มือ และรายงานทั้งหมด พร้อมวางแผนส่งต่อให้ทีมภายในหรือ CFO เต็มเวลา ถ้างานต้องเดินหน้าไม่ว่าใครจะอยู่หรือไม่ ระบบต้องอยู่กับบริษัท ไม่ใช่อยู่กับที่ปรึกษา
สิ่งที่ควรทำต่อ
- ประเมินงานระดับ CFO จากปฏิทินจริง 3 เดือน
- ตรวจว่าการปิดบัญชีและเอกสารพื้นฐานพร้อมหรือไม่
- เขียนผลลัพธ์ 3-5 ข้อที่ต้องการภายใน 6 เดือน
- ขอดูตัวอย่างผลงานที่ไม่เปิดเผยข้อมูลลูกค้า และโทรสอบถามผู้อ้างอิง
- กำหนดขอบเขต อำนาจ และการจบงาน
- ทบทวนทุก 6-12 เดือนว่ารูปแบบนี้ยังเหมาะสมหรือไม่