สรุปสั้น
- CFO Function คือความสามารถของบริษัทในการตอบคำถามเรื่องอนาคต ความอยู่รอด และเงินทุน ไม่จำเป็นต้องหมายถึงตำแหน่งงานเต็มเวลา
- คำถามห้าข้อในบทความนี้ใช้ตรวจว่าบริษัทมีความสามารถนั้นหรือยัง
- การมีนักบัญชีที่ดีไม่ได้ตอบคำถามเหล่านี้ เพราะหน้าที่หลักของบัญชีคือบันทึกสิ่งที่เกิดขึ้นแล้วให้ถูกต้อง
บริษัทเติบโตมาถึงจุดหนึ่ง มีทีมบัญชี มีงบตรงเวลา มีเงินกู้หลายวงเงิน แต่เมื่อผู้ถือหุ้นถามว่าอีกห้าปีบริษัทจะไปถึงไหน หรือควรกู้เพิ่มเท่าไร ห้องประชุมกลับเงียบ แล้วคำตอบจะมาจากความรู้สึกของเจ้าของ เรื่องนี้ไม่ได้แปลว่าทีมบัญชีไม่เก่ง แต่แปลว่าบริษัทยังขาดอีกหน้าที่หนึ่ง
เรื่องนี้คล้ายการดูแลสุขภาพ เราไม่จำเป็นต้องมีหมอประจำบ้าน แต่ต้องมีคนที่รู้ว่าต้องตรวจอะไร ความถี่เท่าไร และค่าไหนน่าห่วง
คำถาม 5 ข้อ
| คำถาม | คำตอบที่ถือว่ามีระบบ | สัญญาณว่ายังไม่มี |
|---|---|---|
| 1. อีก 5 ปีจะไปไหน | มีแผนการเงินที่เชื่อมยอดขาย ต้นทุน การลงทุน และเงินทุน | มีแต่เป้ายอดขาย ไม่มีผลต่อเงินสด |
| 2. ยอดขายลด 30% อยู่ได้กี่เดือน | ตอบได้เป็นเดือน พร้อมรายการที่จะทำ | ตอบว่าน่าจะพอ หรือต้องไปถามบัญชี |
| 3. D/E เท่าไรจึงเหมาะสม | มีเพดานหนี้จาก DSCR, Covenant และความผันผวนของธุรกิจ | กู้ตามที่ธนาคารให้ |
| 4. ควรระดมทุนแบบไหน | เทียบต้นทุน เงื่อนไข เวลา และการเสียอำนาจควบคุม | ใช้แหล่งเดิมเพราะคุ้นเคย |
| 5. ทางออกของผู้ถือหุ้นคืออะไร | มีทางเลือกและเวลาที่เตรียม เช่น ส่งต่อ ขาย หรือจ่ายปันผลระยะยาว | ยังไม่เคยคุย หรือคิดเมื่ออยากขาย |
บัญชี Controller และ CFO Function ต่างกันอย่างไร
งานบัญชีและ Controller
มองย้อนหลังและปัจจุบัน ปิดงบให้ถูก ควบคุมเอกสาร ภาษี และระบบภายใน คำถามหลักคือเกิดอะไรขึ้นและบันทึกถูกไหม
CFO Function
มองไปข้างหน้า วางแผนเงินทุน จัดการความเสี่ยง และแปลตัวเลขเป็นทางเลือก คำถามหลักคือควรทำอะไรต่อและเงินจะมาจากไหน
หน้าที่นี้อาจอยู่กับเจ้าของที่มีความรู้ ผู้จัดการการเงิน CFO เต็มเวลา หรือผู้ทำหน้าที่แบบไม่เต็มเวลา รูปแบบควรขึ้นกับขนาด ความซับซ้อน และความเสี่ยงของบริษัท สิ่งสำคัญคือต้องมีคนรับผิดชอบคำถามทั้งห้าอย่างชัดเจน
ตัวอย่าง: คำถามข้อ 3 ทำให้เห็นอะไร
ตัวอย่างสมมติ บริษัทมีหนี้ 90 ล้านบาท ส่วนของผู้ถือหุ้น 60 ล้าน EBITDA 30 ล้าน ภาษีจ่าย 3 ล้าน CAPEX เพื่อรักษาสภาพ 3 ล้าน ดอกเบี้ย 5.4 ล้าน เงินต้น 12 ล้านต่อปี ธนาคารเสนอเงินกู้ใหม่ 40 ล้าน ดอกเบี้ย 6.5% ไม่มีระยะปลอดเงินต้น ผ่อนเงินต้นเท่ากัน 7 ปี
| รายการ (ล้านบาท) | ปัจจุบัน | กู้เพิ่ม ยังไม่มี EBITDA ใหม่ | กู้เพิ่ม และ EBITDA เพิ่ม 8 |
|---|---|---|---|
| หนี้ | 90.0 | 130.0 | 130.0 |
| D/E (เท่า) | 1.50 | 2.17 | 2.17 |
| เงินสดก่อนชำระหนี้ | 24.0 | 24.0 | 32.0 |
| ภาระหนี้ต่อปี | 17.4 | 25.7 | 25.7 |
| DSCR (เท่า) | 1.38 | 0.93 | 1.24 |
ดอกเบี้ยปีแรกของเงินกู้ใหม่ 2.6 ล้าน เงินต้นเฉลี่ย 5.71 ล้าน เงินกู้ก้อนนี้จึงทำได้ต่อเมื่อการลงทุนสร้างเงินสดได้จริงและตรงเวลา ถ้า EBITDA เพิ่มช้ากว่าแผนแม้เพียงหนึ่งปี บริษัทจะมี DSCR ต่ำกว่า 1 เท่า คำถามที่ควรถามจึงเปลี่ยนจากธนาคารให้กู้ไหม เป็นเราควรกู้แบบมีระยะปลอดเงินต้น หรือควรใช้ทุนบางส่วนไหม
การให้คะแนนตัวเอง
ให้คะแนนแต่ละข้อ 0 ถึง 2 โดย 0 คือไม่มีคำตอบ 1 คือมีคำตอบแต่ไม่มีตัวเลขรองรับ และ 2 คือมีตัวเลข มีเจ้าภาพ และทบทวนสม่ำเสมอ คะแนนนี้เป็นเครื่องมือคุยกันภายใน ไม่ใช่มาตรฐานทางวิชาชีพ ข้อที่ได้ 0 ให้เริ่มก่อน โดยปกติข้อ 2 เป็นจุดเริ่มต้นที่ดีเพราะข้อมูลใช้ต่อกับข้อ 3 และข้อ 4 ได้
บริษัทที่มีหลายนิติบุคคลต้องตอบห้าข้อนี้ทั้งระดับกลุ่มและรายบริษัท เงินสดรวมของกลุ่มดูพอ อาจมีเงินบางส่วนย้ายไม่ได้ และหนี้ของบริษัทหนึ่งอาจมีการค้ำประกันไขว้ไปยังบริษัทอื่น
เริ่มจากขนาดงานที่พอดี
บริษัทไม่จำเป็นต้องสร้างทุกอย่างพร้อมกัน ถ้าธุรกิจยังมีนิติบุคคลเดียวและไม่มีหนี้มาก แผนเงินสดกับรายงานหน้าเดียวก็เพียงพอในช่วงแรก เมื่อเริ่มมีหลายบริษัท มีเงินกู้โครงการ หรือมีผู้ลงทุนภายนอก ความต้องการจะเปลี่ยนเป็นการรายงานระดับกลุ่ม การติดตาม Covenant และการคุยกับสถาบันการเงินอย่างสม่ำเสมอ
สิ่งที่ควรทำต่อ
- ตอบคำถามห้าข้อเป็นลายลักษณ์อักษร โดยไม่เปิดไฟล์ก่อน แล้วค่อยตรวจกับตัวเลขจริง
- ระบุว่าใครเป็นเจ้าของคำถามแต่ละข้อในองค์กร
- ทำแผนเงินสด 13 สัปดาห์ และ Stress Test ก่อนงานใหญ่ด้านอื่น
- เขียนเพดานหนี้ของบริษัทเอง ก่อนธนาคารเสนอวงเงินครั้งถัดไป
- กำหนดวันประชุมเรื่องทิศทางการเงินรายไตรมาส แยกจากการประชุมงบรายเดือน
- คุยกับผู้ถือหุ้นเรื่องเป้าหมายระยะยาวและทางออก ให้ได้ข้อสรุปเบื้องต้น