สรุปสั้น
- ลำดับการใช้เงินไม่ได้เรียงจากถูกไปแพง Equity แพงที่สุด แต่ต้องมาก่อนเพราะเป็นชั้นรับความเสี่ยงที่ธนาคารต้องเห็น
- ต้นทุนบอกว่าควรใช้เงินแต่ละชนิด "เท่าไร" และ "นานแค่ไหน" ส่วนลำดับเวลาถูกกำหนดโดยการเข้าถึงเงินในแต่ละช่วง
- Presale ไม่ใช่เงินฟรี ส่วนลด 5% แลกเงินดาวน์ 30% ที่เข้าเร็วขึ้น 2 ปี มีต้นทุนโดยนัยราว 8% ต่อปี
ประโยคที่มักทำให้สับสน
คู่มือระดมทุนหลายฉบับสรุปว่า "ใช้เงินต้นทุนต่ำก่อน (Equity และ Presale) แล้วค่อยใช้หนี้" ขณะเดียวกันก็จัดให้ Equity มีต้นทุนสูงสุดที่ 12–20% ขึ้นไป สองข้อนี้ขัดกันถ้าอ่านว่าลำดับมาจากต้นทุน
ประโยคที่ถูกควรเป็น ใช้ Equity ก่อนเพราะต้องใช้ ไม่ใช่เพราะถูก และพยายามให้ Equity ก้อนนี้เล็กที่สุดเท่าที่ความเสี่ยงยอมให้ แล้วถอนคืนเร็วที่สุดเท่าที่เงื่อนไขหนี้เปิดทาง
ต้นทุนตอบคำถาม
ควรมีเงินชนิดนี้สัดส่วนเท่าไรใน Stack และควรปล่อยให้อยู่นานเพียงใด
ลำดับตอบคำถาม
ในวันนั้นมีแหล่งเงินไหนที่เข้าถึงได้จริง และเจ้าหนี้กำหนดเงื่อนไขก่อนเบิกไว้อย่างไร
สามแรงที่กำหนดลำดับจริง
- การเข้าถึงเงิน ช่วงซื้อที่ดินและขออนุญาตยังไม่มีงานก่อสร้างให้เบิก และยังไม่มีผู้ซื้อ เงินที่ใช้ได้คือ Equity และบางส่วนคือ Land Loan
- ลำดับความเสี่ยง ธนาคารปล่อยกู้เมื่อมีเงินเจ้าของรับความเสียหายก่อน จึงมักกำหนดเป็นเงื่อนไขก่อนเบิก (Condition Precedent) ว่า Equity ต้องลงครบตามสัดส่วนก่อน
- ต้นทุนหลังจากนั้น เมื่อมีทางเลือกมากกว่าหนึ่ง จึงใช้ต้นทุนตัดสินว่าจะเลือกเงินก้อนใด
ลำดับตามช่วงโครงการ
| ช่วง | แหล่งเงินหลัก | เหตุผล | สิ่งที่ควรทำ |
|---|---|---|---|
| 1. ที่ดินและเตรียมโครงการ | Sponsor Equity, Land Loan บางส่วน | ยังไม่มีงานให้เบิกและยังไม่มีผู้ซื้อ | จำกัดเงินในช่วงเสี่ยงสูงสุด |
| 2. เปิด Presale ก่อนก่อสร้าง | Equity ที่เหลือ และเงินจอง เงินทำสัญญา | Presale เป็นเงื่อนไขให้ธนาคารเริ่มเบิก | แสดงความต้องการของตลาด |
| 3. ก่อสร้าง | Project Loan ตามงวด เงินดาวน์ และเครดิตการค้า | เงินกู้จ่ายดอกเฉพาะยอดที่เบิก | ใช้เงินดาวน์ก่อนเบิกเพิ่มเมื่อเงื่อนไขอนุญาต |
| 4. ช่องว่างที่เหลือ | Mezzanine, Private Bond, JV | เติมส่วนที่ธนาคารไม่ให้ | กำหนดอายุสั้นและทางออกล่วงหน้า |
| 5. โอนและ Exit | เงินโอน Refinance หรือขายเข้ากอง | ปิดหนี้และคืนทุน | คืนชั้นที่แพงที่สุดก่อนเมื่อสัญญาอนุญาต |
บางตำราเขียนว่า Project Loan มาก่อน Presale บางฉบับเขียนกลับกัน ทั้งสองแบบเกิดขึ้นจริงขึ้นกับเงื่อนไขวงเงิน โดยทั่วไปเงินจองเริ่มเข้าก่อนการเบิกก่อสร้าง แต่เมื่อก่อสร้างแล้วเงินดาวน์กับเงินเบิกจะเข้าคู่ขนานกัน
Presale ถูกจริงหรือ
Presale ไม่มีดอกเบี้ย แต่มีต้นทุนจากส่วนลด ค่าการตลาด การยกเลิกสัญญา และภาระคืนเงิน อัตราการยกเลิกที่มักเผื่อไว้คือ 5–15% บางโครงการต้องใช้บัญชี Escrow ซึ่งทำให้เงินไม่พร้อมใช้ทันที
ตัวอย่าง ให้ส่วนลด Early-Bird 5% ของราคา เพื่อให้ได้เงินดาวน์ก่อนการขายตามปกติ 24 เดือน
ต้นทุนโดยนัยต่อปี = ((เงินที่เข้าเร็ว + ส่วนลด) ÷ เงินที่เข้าเร็ว)^(1 ÷ ปี) − 1
| เงินดาวน์ต่อราคา | ส่วนลด | ระยะเวลา | ต้นทุนโดยนัยต่อปี |
|---|---|---|---|
| 30% | 5% | 2 ปี | 8.0% |
| 20% | 5% | 2 ปี | 11.8% |
ต้นทุนนี้ใกล้เคียงหรือสูงกว่าดอกเบี้ยธนาคาร สิ่งที่ส่วนลดซื้อได้จริงจึงไม่ใช่เงินราคาถูก แต่คือการผ่านเงื่อนไข Presale ของธนาคารและการลดความเสี่ยงการขาย
Presale-First ปิดช่องว่างทุนอย่างไร
นิยามต้องชัดก่อนคำนวณ เพราะความสับสนส่วนใหญ่เกิดจากนับ Presale ซ้ำ ในบทความนี้ Peak Cost คือต้นทุนสะสมสูงสุดก่อนรับเงินโอน
Equity ที่ต้องใช้ ณ จุดสูงสุด = Peak Cost − เงิน Presale สะสม − เงินกู้ที่เบิกได้
ตัวอย่าง โครงการตัวอย่าง ต้นทุนรวม 1,575 ลบ. ผู้ถือหุ้นมีเงินพร้อมใช้ 300 ลบ. หน่วยล้านบาท
| รายการ | แผนเดิม | Presale-First |
|---|---|---|
| Presale ก่อนเริ่มก่อสร้าง | 40% | 60% |
| เงินดาวน์ระหว่างก่อสร้าง | 20% | 30% |
| Peak Cost (รวมค่าการตลาดที่เพิ่ม 15 ในแผนใหม่) | 1,400 | 1,415 |
| หัก เงิน Presale สะสมที่จุดสูงสุด | (290) | (520) |
| หัก เงินกู้ที่เบิก | (720) | (650) |
| Equity ที่ต้องใช้ | 390 | 245 |
| เงินผู้ถือหุ้นพร้อมใช้ | 300 | 300 |
| ขาด / (เหลือ) | 90 | (55) |
แผนใหม่ปิดช่องว่างได้โดยไม่ต้องหา JV หรือ Mezzanine และยังกู้น้อยลง 70 ลบ. แต่มีข้อแลก คือเริ่มก่อสร้างช้าลงราว 6 เดือน ราคาก่อสร้างอาจเปลี่ยน และเงินดาวน์ที่สูงขึ้นอาจทำให้เสียผู้ซื้อบางกลุ่ม
Presale-First ได้ผลเมื่อสินค้าดีพอให้ลูกค้าตัดสินใจล่วงหน้า ทีมขายแข็งแรง แบรนด์น่าเชื่อถือ ตลาดเอื้อ และมีทางเลือกการชำระเงินที่ยืดหยุ่น
ถ้า Equity ไม่พอ มีทางเลือกอะไร
| ทาง | วิธี |
|---|---|
| เพิ่มแหล่ง Equity | JV, Private Equity, Family Office |
| เพิ่มหนี้ | ขยาย Senior ถ้าธนาคารรับได้ Mezzanine หรือ Shareholder Loan |
| เพิ่มเงิน Presale | เร่งการขาย ปรับตารางเงินดาวน์ |
| ลด Peak Cost | แบ่งเฟส Value Engineering |
| เลื่อนรายจ่าย | เลื่อน FF&E ทยอยงบการตลาด เจรจาเครดิตผู้รับเหมา |
ลำดับตามทฤษฎีกับความจริงของโครงการ
Pecking Order Theory ของ Myers (1984) อธิบายว่าบริษัทชอบใช้เงินภายในก่อน แล้วจึงกู้ แล้วจึงออกหุ้น เหตุผลคือต้นทุนจากข้อมูลไม่เท่ากัน ทฤษฎีนี้ใช้ได้กับกลุ่มบริษัทที่มีกำไรสะสม แต่โครงการใหม่ใน SPV ไม่มีกำไรสะสม เงินภายในจึงมาจากบริษัทแม่หรือผู้ถือหุ้น และในทางปฏิบัติคือ Equity
หลักที่นำไปใช้ได้ ลำดับเงินกำหนดจากสิ่งที่ต้องมีก่อน ขนาดของเงินกำหนดจากต้นทุน และเมื่อมีเงินเข้าให้คืนชั้นที่แพงที่สุดก่อน ภายใต้ข้อจำกัดในสัญญาเงินกู้