สรุปสั้น
- ก่อนไปต่างประเทศ ต้องตอบให้ได้ว่าหน่วยงานในต่างประเทศมีสถานะอะไร เงินจะกลับไทยในรูปแบบใด และแต่ละขั้นเสียภาษีที่ไหน
- บริษัทไทยเสียภาษีจากเงินได้ทั่วโลก โดยใช้เครดิตภาษีต่างประเทศได้ไม่เกินภาษีไทยของเงินได้นั้น เงินปันผลจากต่างประเทศอาจได้รับยกเว้นเมื่อครบเงื่อนไข
- บริษัทในเขตภาษีต่ำไม่ได้แก้ปัญหาโดยอัตโนมัติ ในตัวอย่าง กำไรที่ไม่เสียภาษีต่างประเทศยังเสียภาษีไทย 20% เมื่อจ่ายเงินปันผลกลับ และยังมีค่าใช้จ่ายด้าน Substance เพิ่ม
บริษัทกำลังจะเปิดตลาดในประเทศเพื่อนบ้าน มีคนแนะนำให้จดบริษัทในเขตภาษีต่ำ แล้วค่อยคิดเรื่องอื่นทีหลัง เจ้าของส่งพนักงานขายไปประจำ เซ็นสัญญากับลูกค้าที่นั่น และโอนเงินระหว่างกันโดยไม่มีสัญญา ปีต่อมาจึงมีคำถามจากเจ้าหน้าที่ภาษีว่าบริษัทไทยประกอบกิจการในประเทศนั้นแล้วหรือไม่
ภาษีข้ามประเทศก็เหมือนการขับรถข้ามพรมแดน แต่ละประเทศมีกฎของตัวเอง ใบขับขี่ที่ใช้ในประเทศหนึ่งไม่ได้แปลว่าจะทำตามกฎเดิมได้ทุกที่ บทความนี้เป็นกรอบสำหรับถามคำถามให้ถูกก่อนลงทุน ไม่ใช่คำแนะนำภาษีสำหรับประเทศใดประเทศหนึ่ง
PE: มีสถานประกอบการถาวรหรือยัง
Permanent Establishment หรือ PE คือจุดที่ทำให้ประเทศปลายทางมีสิทธิเก็บภาษีจากกำไรของธุรกิจต่างชาติ ตามอนุสัญญาภาษีซ้อนมักครอบคลุมสำนักงาน สาขา โรงงาน โครงการก่อสร้างที่เกินระยะเวลาที่กำหนด การให้บริการเกินระยะเวลาที่กำหนด และตัวแทนซึ่งมีอำนาจทำสัญญาแทนเป็นประจำ ระยะเวลาและเงื่อนไขแตกต่างกันในแต่ละฉบับ จึงต้องอ่านอนุสัญญาฉบับที่ใช้จริง
กฎหมายภายในของแต่ละประเทศอาจกว้างกว่าอนุสัญญา ตัวอย่างในฝั่งไทย มาตรา 76 ทวิแห่งประมวลรัษฎากร ถือว่าบริษัทต่างประเทศที่มีลูกจ้าง ผู้แทน หรือผู้ติดต่อในไทยซึ่งทำให้ได้เงินได้ในไทย เป็นการประกอบกิจการในไทย ถ้าบริษัทไทยไปต่างประเทศ ก็ต้องตรวจกฎหมายภายในของประเทศนั้นในลักษณะเดียวกัน
| รูปแบบ | จุดที่ต้องตรวจ | เรื่องภาษีที่ต้องดู |
|---|---|---|
| ขายข้ามแดนจากไทย | พนักงานเดินทางบ่อยแค่ไหน และใครตัดสินใจเรื่องสัญญา | ความเสี่ยง PE และ WHT ปลายทาง |
| ตัวแทนจำหน่าย | ซื้อขายในนามตนเองหรือในนามบริษัท | ตัวแทนที่ไม่อิสระอาจก่อ PE |
| สำนักงานผู้แทน | ทำได้เฉพาะกิจกรรมที่ประเทศนั้นอนุญาต | ถ้าทำกิจกรรมหารายได้จะมีความเสี่ยงเปลี่ยนสถานะ |
| สาขา | เป็นนิติบุคคลเดียวกับบริษัทไทย ความรับผิดรวมกัน | ภาษีปลายทาง และเครดิตภาษีในไทย |
| บริษัทลูก | กฎหมายการถือหุ้น เงินทุน และกรรมการท้องถิ่น | ภาษีบริษัทลูก WHT เงินปันผล และ Transfer Pricing |
WHT: เงินที่จ่ายข้ามประเทศถูกหักเท่าไร
เมื่อบริษัทไทยจ่ายเงินได้จากไทยให้บริษัทต่างประเทศที่ไม่ได้ประกอบกิจการในไทย ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายตามมาตรา 70 อัตราทั่วไปที่ใช้กันคือ ค่าบริการ ดอกเบี้ย และค่าสิทธิ 15% เงินปันผล 10% อนุสัญญาอาจลดหรือยกเว้นได้เมื่อผู้รับมีถิ่นที่อยู่ในประเทศคู่สัญญา เป็นผู้รับประโยชน์ที่แท้จริง และมีเอกสารครบ เช่น หนังสือรับรองถิ่นที่อยู่ทางภาษี รายละเอียดการยื่นและการจ่าย ภ.พ.36 สำหรับค่าบริการ ดูในบทความเรื่องการจ่ายค่านายหน้าไปต่างประเทศ
ปัญหาที่พบบ่อยคือสัญญาระบุว่าผู้รับต้องได้เงินเต็ม (Net) ภาระจึงกลับมาที่ผู้จ่าย
ตัวอย่างสมมติ สัญญาให้ผู้รับได้สุทธิ 1,000,000 บาท และ WHT 15% ไม่มีการลดตามอนุสัญญา
ยอดเงินได้ที่ต้องคำนวณ = 1,000,000 ÷ (1 - 15%) = 1,176,470.59 บาท
WHT ที่ต้องนำส่ง 176,470.59 บาท ต้นทุนของผู้จ่ายจึงเพิ่มขึ้น 17.65% ของยอดตามสัญญาก่อนนับ VAT
เงินที่ได้จากต่างประเทศ: เสียภาษีไทยอย่างไร
บริษัทไทยเสียภาษีจากเงินได้ทั่วโลก ภาษีที่จ่ายในต่างประเทศจากรายได้ธุรกิจหรือเงินปันผลใช้เป็นเครดิตได้ แต่เครดิตต้องไม่เกินภาษีไทยจากเงินได้นั้น เงินปันผลจากต่างประเทศอาจได้รับยกเว้น ถ้าบริษัทไทยถือหุ้นที่มีสิทธิออกเสียงไม่ต่ำกว่า 25% เป็นเวลาไม่น้อยกว่า 6 เดือนก่อนวันที่ได้รับ และเงินปันผลนั้นมาจากกำไรที่เสียภาษีในต่างประเทศไม่ต่ำกว่า 15% ควรตรวจเงื่อนไขฉบับปัจจุบันและกรณีที่ได้รับสิทธิลดภาษีในต่างประเทศก่อนใช้สิทธิ
ตัวอย่างสมมติ กำไรต่างประเทศเทียบเท่า 10 ล้านบาท ภาษีไทย 20% ไม่รวม WHT เงินปันผลปลายทาง และสมมติว่าเข้าเงื่อนไขที่ระบุ ตัวเลขในตารางเป็นล้านบาท ภาษีนอกคือภาษีที่เสียในต่างประเทศ
| กรณี | ภาษีนอก | ภาษีไทย | ภาษีรวม | สุทธิ |
|---|---|---|---|---|
| A. ได้รับยกเว้นเงินปันผล ภาษีต่างประเทศ 17% | 1.70 | 0.00 | 1.70 | 8.30 |
| B. สาขา ใช้เครดิตภาษี 17% | 1.70 | 0.30 | 2.00 | 8.00 |
| C. สาขา ใช้เครดิตภาษี 25% (เครดิตจำกัด 2.00) | 2.50 | 0.00 | 2.50 | 7.50 |
| D. บริษัทเขตภาษี 0% จ่ายเงินปันผล 10 ล้าน | 0.00 | 2.00 | 2.00 | 8.00 |
กรณี C ภาษีต่างประเทศส่วนเกิน 0.50 ล้านบาทใช้เครดิตไม่ได้ ส่วนกรณี D ไม่เข้าเงื่อนไขขั้นต่ำ 15% จึงต้องเสียภาษีไทย ทั้งยังไม่นับค่าจดทะเบียน ค่ารักษาสถานะ ค่าทำบัญชี และความเสี่ยงจากการไม่มีสาระทางธุรกิจในประเทศนั้น
โครงสร้างต้องอธิบายได้
อนุสัญญาภาษีซ้อนมีไว้ขจัดการเก็บภาษีซ้ำ ไม่ใช่สิทธิที่ซื้อได้ด้วยการตั้งบริษัท โครงสร้างที่ไม่มีพนักงาน สำนักงาน หรือการตัดสินใจจริง อาจถูกปฏิเสธสิทธิ เนื่องจากไม่ใช่ผู้รับประโยชน์ที่แท้จริงหรือไม่ผ่านการทดสอบจุดประสงค์หลัก เลือกโครงสร้างจากเหตุผลทางธุรกิจ เช่น ที่ตั้งลูกค้า การเข้าถึงตลาดทุน การร่วมทุนกับพันธมิตร และการคุ้มครองทางกฎหมาย แล้วจึงวิเคราะห์ภาษี
ธุรกรรมระหว่างบริษัทในเครือ เช่น ค่าบริหาร ค่าสิทธิ เงินกู้ และการขายสินค้า ต้องมีสัญญา หลักฐานการให้บริการจริง และราคาตามหลัก Arm's Length ส่วนกลุ่มบริษัทข้ามชาติที่มีรายได้รวมตั้งแต่ 750 ล้านยูโรใน 2 ใน 4 รอบบัญชีก่อนหน้า ต้องตรวจกฎภาษีส่วนเพิ่มซึ่งไทยใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2568 ด้วย
กฎภาษีและอนุสัญญาเปลี่ยนแปลงได้ และคำตอบขึ้นกับข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี ก่อนตั้งโครงสร้างหรือจ่ายเงิน ควรขอความเห็นจากที่ปรึกษาภาษีทั้งในไทยและประเทศปลายทาง
สิ่งที่ควรทำต่อ
- เขียนแผนผังกิจกรรม ใครขาย ใครเซ็นสัญญา ใครส่งของ และเงินไหลผ่านใคร
- นับวันเดินทางของพนักงานและระยะเวลาโครงการในประเทศปลายทาง
- อ่านอนุสัญญาฉบับปัจจุบันของประเทศที่เกี่ยวข้อง สำหรับ PE, WHT และ Business Profits
- เปรียบเทียบสาขา บริษัทลูก และตัวแทน โดยคำนวณภาษีถึงเงินที่กลับเข้าไทย
- กำหนดในสัญญาว่าใครรับภาระ WHT และต้องส่งเอกสารถิ่นที่อยู่เมื่อใด
- จัดเก็บหลักฐานการจ่ายภาษีต่างประเทศเพื่อใช้เครดิตหรือยกเว้น
- จัดทำสัญญาและเอกสารราคาระหว่างบริษัทในเครือก่อนเริ่มธุรกรรม
- ขอความเห็นจากที่ปรึกษาภาษีทั้งสองประเทศก่อนลงนาม